Aparat Hyrax, nazywany również aparatem do szybkiej ekspansji szczęki, to jedno z najczęściej stosowanych urządzeń w ortodoncji do poszerzania górnego łuku zębowego, czyli szczęki. Jego zastosowanie ma kluczowe znaczenie w leczeniu dzieci i młodzieży, u których obserwuje się zbyt wąski łuk zębowy, zgryz krzyżowy lub stłoczenia zębów. Zabieg zakładania aparatu Hyrax jest całkowicie bezbolesny i odbywa się w gabinecie ortodontycznym. Poniżej przedstawiamy dokładny przebieg tego procesu krok po kroku.
Czym jest aparat Hyrax?
Aparat Hyrax to stałe urządzenie ortodontyczne, które mocowane jest na trzonowych i przedtrzonowych zębach górnych. Składa się z metalowych pierścieni lub koron przymocowanych do zębów oraz śruby ekspansyjnej umieszczonej na podniebieniu. Głównym celem jego stosowania jest rozszerzenie szwu podniebiennego, co prowadzi do zwiększenia szerokości szczęki.
Dzięki odpowiednio zaplanowanemu rozkręcaniu śruby (zwykle przez rodzica lub opiekuna), siły generowane przez aparat działają na kość podniebienną, powodując jej stopniowe rozdzielenie i tworzenie nowej kości w miejscu poszerzenia.
Kiedy stosuje się aparat Hyrax?
Aparat Hyrax jest najczęściej wykorzystywany u dzieci i młodzieży, ponieważ ich szwy podniebienne nie są jeszcze całkowicie zrośnięte, co pozwala na skuteczne przeprowadzenie ekspansji szczęki bez potrzeby interwencji chirurgicznej.
Wskazania do zastosowania aparatu Hyrax obejmują:
- zgryz krzyżowy boczny,
- zbyt wąską szczękę w porównaniu do żuchwy,
- stłoczenia zębów wynikające z braku miejsca,
- wady wymowy spowodowane zbyt wąskim podniebieniem,
- przygotowanie do leczenia ortodontycznego lub chirurgicznego.
Zabieg zakładania aparatu jest zawsze poprzedzony szczegółową diagnostyką i planowaniem leczenia ortodontycznego.
Przygotowanie do założenia aparatu
Przed założeniem aparatu Hyrax pacjent musi odbyć kilka wizyt przygotowawczych, które obejmują:
- wykonanie dokumentacji ortodontycznej, w tym zdjęć RTG (pantomogram, cefalometria) oraz zdjęć wewnątrzustnych,
- pobranie wycisków lub skanów cyfrowych łuków zębowych, na podstawie których technik dentystyczny wykona indywidualny aparat,
- omówienie planu leczenia, w tym celu stosowania aparatu, przewidywanego czasu noszenia i potencjalnych efektów.
Ważne jest, aby przed założeniem aparatu pacjent miał odpowiednio przygotowaną jamę ustną – usunięte ewentualne ogniska próchnicy oraz przeprowadzoną profesjonalną higienizację.
Jak wygląda zakładanie aparatu Hyrax?
Zakładanie aparatu Hyrax to procedura wykonywana w całości w gabinecie ortodontycznym. Jest całkowicie bezbolesna i nie wymaga znieczulenia. Cały proces trwa zazwyczaj od 30 do 45 minut.
Etapy zakładania aparatu:
- Przymiarka aparatu – ortodoncja Ruda Śląska sprawdza, czy aparat dobrze przylega do zębów i nie powoduje ucisku ani dyskomfortu.
- Izolacja zębów – zęby, na które zostanie założony aparat, są dokładnie osuszane i izolowane od śliny za pomocą wałków lub ssaka.
- Cementowanie aparatu – na wewnętrzne powierzchnie pierścieni lub koron nakładany jest specjalny cement stomatologiczny. Następnie aparat zostaje założony na zęby i ustabilizowany.
- Ustawienie śruby – ortodonta ustawia śrubę ekspansyjną w pozycji wyjściowej i sprawdza jej funkcjonowanie.
- Instruktaż obsługi aparatu – pacjent i jego opiekun otrzymują dokładne instrukcje dotyczące sposobu rozkręcania aparatu (zwykle 1–2 razy dziennie) oraz dbania o higienę jamy ustnej.
Po zakończeniu zakładania aparatu pacjent może od razu wrócić do codziennych zajęć, choć w ciągu pierwszych dni może odczuwać lekki dyskomfort, trudności w mówieniu oraz zwiększoną produkcję śliny.
Sprawdź podobny artykuł ➡ https://plis.com.pl/aparaty-ortodontyczne-jakie-efekty-mozna-uzyskac/
Na co zwrócić uwagę po założeniu aparatu?
Po założeniu aparatu Hyrax pacjent i jego opiekunowie powinni przestrzegać zaleceń ortodonty, aby ekspansja przebiegała prawidłowo i bez komplikacji.
Ważne zasady po założeniu aparatu:
- regularne rozkręcanie śruby według zaleceń (np. raz dziennie o tej samej porze),
- utrzymanie wysokiego poziomu higieny jamy ustnej – szczególnie w okolicach pierścieni i śruby,
- unikanie twardych i klejących się pokarmów, które mogą uszkodzić aparat,
- zgłaszanie ortodoncie wszelkich niepokojących objawów, np. bólu, obluzowania aparatu, krwawienia,
- systematyczne wizyty kontrolne co kilka tygodni, podczas których ortodonta oceni postęp leczenia.
Po zakończeniu etapu ekspansji, aparat Hyrax najczęściej pozostaje w jamie ustnej przez kilka miesięcy w celu stabilizacji nowej szerokości szczęki (tzw. faza retencyjna).
Możliwe odczucia i skutki uboczne
W ciągu pierwszych dni po założeniu aparatu Hyrax pacjent może zauważyć:
- uczucie rozpierania w obrębie podniebienia i nosa,
- lekkie bóle głowy lub zębów,
- trudności w wymowie i połykaniu,
- niewyraźną mowę.
Objawy te są przemijające i zazwyczaj ustępują po kilku dniach. W razie nasilonych dolegliwości ortodonta może zalecić tymczasowe zmniejszenie tempa rozkręcania aparatu lub wprowadzenie modyfikacji w leczeniu.
Co warto zapamiętać o zakładaniu aparatu Hyrax?
Założenie aparatu Hyrax to rutynowa procedura ortodontyczna, która przebiega bezboleśnie i trwa nie dłużej niż kilkadziesiąt minut. Aparat ten pełni bardzo ważną funkcję w leczeniu zgryzów krzyżowych oraz stłoczeń, umożliwiając skuteczne poszerzenie szczęki i przygotowanie do dalszego leczenia ortodontycznego.
Dla powodzenia terapii kluczowe jest przestrzeganie zaleceń lekarza, odpowiednia higiena oraz regularne kontrole. Dzięki temu możliwe jest osiągnięcie stabilnych i trwałych efektów leczenia, bez konieczności interwencji chirurgicznej.
