Restrukturyzacja gospodarstwa rolnego to jedno z narzędzi umożliwiających wyjście z problemów finansowych i odzyskanie płynności w prowadzeniu działalności rolniczej. Wielu rolników zastanawia się, jakie typy zadłużenia można objąć tego typu postępowaniem i jakie warunki musi spełnić wierzytelność, aby mogła podlegać układowi restrukturyzacyjnemu. Przegląd obowiązujących przepisów pozwala zrozumieć zakres zadłużenia, które podlega ochronie oraz zobowiązania, które należy rozliczyć w inny sposób.
Sprawdź ➡ restrukturyzacja gospodarstwa rolnego
Rodzaje długów objętych restrukturyzacją gospodarstwa rolnego
W ramach restrukturyzacji gospodarstwa można objąć przede wszystkim zobowiązania powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Dotyczy to zarówno zadłużenia wobec instytucji finansowych, jak i innych wierzycieli, którzy dochodzą zapłaty na podstawie umów związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa. Restrukturyzacja obejmuje m.in.:
- kredyty i pożyczki zaciągnięte na potrzeby działalności rolniczej,
- zobowiązania wobec dostawców środków produkcji (nasiona, nawozy, maszyny, pasze),
- należności z tytułu umów dzierżawy i najmu sprzętu rolniczego lub gruntów,
- zadłużenie wobec jednostek samorządu terytorialnego (np. podatki gruntowe),
- zobowiązania publicznoprawne wobec ZUS oraz urzędów skarbowych,
- faktury za usługi niezbędne do prowadzenia gospodarstwa (serwis maszyn, transport),
- przeterminowane płatności wobec osób prywatnych wynikające z prowadzonej działalności.
Zobowiązania wyłączone z restrukturyzacji
Nie wszystkie długi gospodarstwa można objąć układem restrukturyzacyjnym. Zgodnie z przepisami postępowania restrukturyzacyjnego, ochroną nie są objęte przede wszystkim:
- zobowiązania powstałe po dniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego,
- wierzytelności alimentacyjne,
- roszczenia wynikające z tytułu wynagrodzeń pracowniczych (w wyjątkowych sytuacjach),
- zobowiązania o charakterze karnym oraz grzywny sądowe,
- niektóre opłaty i należności o szczególnym statusie określonym w przepisach szczególnych.
Zobowiązania te powinny być rozliczane niezależnie od przebiegu postępowania restrukturyzacyjnego i nie podlegają warunkom układu zawartego z wierzycielami gospodarstwa rolnego.
Warunki objęcia długu restrukturyzacją
Podstawowym warunkiem objęcia konkretnego zobowiązania restrukturyzacją jest to, by powstało ono przed dniem wszczęcia postępowania. W przypadku długów wobec banków czy firm leasingowych, powinny one wynikać bezpośrednio z działalności gospodarczej prowadzonej w ramach gospodarstwa rolnego. Długi osobiste, niepowiązane z prowadzeniem działalności rolniczej, nie są objęte ochroną.
Wierzytelności te powinny zostać zgłoszone do masy układowej, by mogły być objęte układem z wierzycielami. W praktyce oznacza to konieczność właściwej identyfikacji wszystkich zobowiązań oraz ich terminowego ujawnienia w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego.
Zadłużenie wobec instytucji państwowych i sektora prywatnego
Restrukturyzacja gospodarswa rolnego pozwala obejmować zarówno długi publicznoprawne, jak i zobowiązania wobec sektora prywatnego. W przypadku podatków lokalnych czy składek na ubezpieczenie społeczne, możliwe jest ustalenie nowych zasad spłaty, odroczenie terminu lub częściowe umorzenie odsetek w trybie układu restrukturyzacyjnego. Dzięki temu rolnik jest w stanie prowadzić działalność bez ryzyka egzekucji i zyskać czas na wdrożenie działań naprawczych.
Jakie długi można restrukturyzować w praktyce gospodarstwa rolnego?
Najczęściej restrukturyzowane są zobowiązania wynikające z zachwiania płynności finansowej i problemów z obsługą bieżących płatności. Mogą to być kredyty inwestycyjne, kredyty obrotowe, zaległe faktury za środki ochrony roślin, zadłużenie z tytułu dzierżaw oraz przeterminowane płatności wobec firm usługowych. Istotne jest, by były to długi powstałe przed wszczęciem postępowania, ponieważ późniejsze zobowiązania rolnik musi już regulować na bieżąco.
Długi zabezpieczone hipoteką i zastawem a restrukturyzacja gospodarstwa rolnego
Zobowiązania zabezpieczone na majątku gospodarstwa – takie jak kredyty hipoteczne, pożyczki pod zastaw ruchomości (maszyny rolnicze, pojazdy, zapasy) również mogą być objęte restrukturyzacją, jednak ich spłata wymaga uzgodnienia nowych zasad z wierzycielem zabezpieczonym. Postępowanie restrukturyzacyjne daje szansę na negocjacje rozłożenia płatności lub zmianę warunków układu, co pozwala uniknąć egzekucji czy licytacji majątku.
Znaczenie prawidłowej ewidencji zobowiązań
Kluczowe dla powodzenia restrukturyzacji gospodarstwa jest prowadzenie rzetelnej dokumentacji wszystkich długów oraz przygotowanie ewidencji zobowiązań, które mają podlegać układowi. Tylko wierzytelności odpowiednio zgłoszone i udokumentowane mogą zostać uwzględnione w planie restrukturyzacyjnym i objęte ochroną przez sąd.
